Đừng đặt mục tiêu như 1 lời thề của năm
Nếu vẫn chưa thiết lập mục tiêu nào hợp lý cho 2026 thì đây là bài viết cho bạn cùng bài tập AI đi kèm
Thật tình cờ là mình đang gõ bài viết này và nghe bài hát Câu hẹn câu thề - Đình Dũng 😆 Tất nhiên là lời bài hát chẳng có gì liên quan đến nội dung bài viết này cả, nhưng cái mood chua chát của nó thì có thể là liên quan. Phải, bạn có tin rằng những gì bạn viết ra cho mục tiêu đầu năm sẽ trở nên chua chát như vậy vào cuối năm không?
Hãy đọc tiếp bài để hiểu ý của mình.👇
Bạn đang đọc bản tin The Product of You - nơi chia sẻ kiến thức, trải nghiệm và những phân tích về đóng gói & phát hành sản phẩm dịch vụ tri thức số, dành cho solopreneur, coach, creator và bất cứ ai muốn đi trên hành trình kinh doanh chuyên môn tự chủ.
Đây là bản tin có trả phí. Nhưng vì Dung đang sống ở Việt Nam và không được kết nối với Stripe từ Substack nên bạn có thể chọn mua Kickstart Bundle, với 12 tháng đọc trọn vẹn tất cả các bài viết và Playbook Create & Sell- 10 giờ phát hành sản phẩm chuyên môn số nhé!
Thời điểm mà chúng ta nói về mục tiêu nhiều nhất chính là thời điểm này, và còn kéo dài thêm một tháng nữa vì ở Việt Nam chúng ta được hưởng đến 2 lần Tết: dương lịch và nguyên đán.
Bất kể là lễ Tây hay lễ Ta, thì khoảng thời gian của kỳ nghỉ (như lúc mà mình đang viết bài này đây) sẽ là lúc chùng xuống nhất, một khe hở rất hẹp giữa hai mảng đời sống lớn. Phía sau là một năm vừa khép lại, với đủ mọi thứ đã làm được, chưa làm được, và rất nhiều nỗ lực thầm lặng không nằm gọn trong một dòng tổng kết. Phía trước là một năm mới: còn nguyên hình hài, chưa bị lấp kín bởi kế hoạch, KPI hay những câu “năm nay phải khác”.
Ở khe hở đó, chúng ta sẽ thường bắt đầu nghĩ tới mục tiêu.
Nếu tuổi 20s là lúc lăn xả với nhiều quyết tâm và tuyên bố lớn thì tuổi 30s như mình bây giờ có lẽ đã thay đổi. Thay vì “mình sẽ làm thêm gì” hay “lớn đến mức nào” thì sẽ nhiều hơn là “mình muốn bước tiếp với nhịp nào?
Mình còn sẵn sàng đánh đổi điều gì và có những điều nào mình đã thực sự không muốn trả giá thêm nữa?
Với nhiều người, việc đặt mục tiêu đầu năm nó thiêng liêng vô cùng, như một kiểu tuyên thệ đầu năm. Viết ra với một tâm thế tràn căng hứng khởi để cố đi tới cùng.
Nhưng làm trong thế giới startup suốt thời 20s, và trở thành solopreneur trong 2 năm vừa qua, mình nhận ra rằng mục tiêu không phải là một lời thề. Nó giống một thí nghiệm, và nó có thể thay đổi sau vài tháng.
Thực tế thì theo một nghiên cứu của University of Scranton, khoảng 80% những người đặt mục tiêu đầu năm sẽ bỏ cuộc trước tháng 2. Nghĩa là cứ 5 người rất nghiêm túc ngồi xuống viết mục tiêu cho năm mới, thì chỉ 1 người đi tiếp được quá một tháng.
Đừng đổ lỗi vì chúng ta lười, hay thiếu quyết tâm. Rất có thể vấn đề nằm ở mục tiêu mà bạn đã lập ra:
Mục tiêu quá mơ hồ
Có mục tiêu, nhưng không có kế hoạch triển khai nó cụ thể
Muốn thay đổi quá nhiều thứ cùng lúc
Không có ai đồng hành, dẫn dắt, phản biện, cùng suy nghĩ
Tư duy được - mất thay cho win - learn.
Chúng ta thường đặt mục tiêu dựa trên hình ảnh “mình nên trở thành”, thay vì bắt đầu từ: mình đang có gì trong tay, đã đi qua những gì, và có thể bước tiếp bằng cách nào mà không tự đốt mình.
Và mình đã học được rằng: mục tiêu không cần khiến mình phấn khích. Nó chỉ cần khiến mình yên tâm khi nghĩ đến việc sẽ sống cùng nó suốt 12 tháng tới.
Chính vì thế, khi học được về khung SMART Goals, Anti- Goals và Non-Goals, mình thấy vô cùng hợp lý, hiệu quả và muốn chia sẻ với bạn để áp dụng ngay trong 2026 này nhé.
🧱 Bạn sẽ được tặng 1 AI Bot ngay dưới bài viết này để thực hành sau khi đọc hiểu xong về framework này.
SMART goals
SMART là framework quen thuộc khi đặt mục tiêu: cụ thể, đo lường được, khả thi, liên quan và có thời hạn. Nhưng ở giai đoạn này, mình không còn dùng SMART để “đẩy mình đi xa hơn”, mà để đặt lại ranh giới cho tham vọng.
Năm nay, mục tiêu SMART của mình khá rõ và cũng khá… khiêm tốn nếu nhìn từ bên ngoài.
Ví dụ trong việc sáng tạo nội dung, mình muốn mở lại podcast Lật Ngược với 15 số mới, tương đượng với việc phỏng vấn sâu 15 solo expert về sản phẩm dịch vụ chuyên môn của họ. Không phải vì podcast đang là xu hướng, mà vì đây là định dạng duy nhất khiến mình nghĩ chậm lại, nói chậm lại, và đi đến tận cùng một ý nghĩ. Podcast, với mình, giống như một căn phòng kín nơi không có thuật toán chen vào giữa mình và người nghe.
Về công việc trong 2026, mình sẽ không còn full-time với solo business nữa. Vì vậy, mục tiêu không phải tăng trưởng bằng mọi giá, mà là giữ doanh thu cho các sản phẩm số hiện hành ở khoảng 500 triệu đồng/năm. Con số này đủ để hệ thống vận hành, đủ để mình duy trì chất lượng, và quan trọng nhất: không ép mình phải sống trong trạng thái “luôn phải bán”.
Mình cũng tiếp tục duy trì Transformative Product Creation như sản phẩm signature. Không mở thêm quá nhiều nhánh mới, không nhân bản bản thân ra thêm vài chương trình khác nhau để thử nghiệm.
SMART goals, ở đây, không còn là danh sách phải bằng được. Nó là cam kết sống trong một nhịp độ mà mình chịu nổi.
Anti-goals: thứ mà trước đây mình chưa từng được dạy
Có một điều lạ là chúng ta được dạy rất kỹ cách đặt mục tiêu, nhưng gần như không ai dạy cách đặt ranh giới cho mục tiêu.
Trong kinh doanh và sự nghiệp, rất nhiều người đạt được điều họ muốn, rồi phát hiện ra cái giá phải trả là thứ họ không hề đồng ý.
Thêm doanh thu, nhưng mất tự do.
Thêm danh tiếng, nhưng mất năng lượng.
Thêm cơ hội, nhưng không còn khoảng trống để thở.
Thời gian làm solopreneur là lúc mình đã học cách đặt song song với mục tiêu với một thứ gọi là anti-goals: những điều mình chủ động không cho phép xảy ra, kể cả khi nó giúp mình “đạt mục tiêu nhanh hơn”.
Ví dụ, với podcast. Mình muốn xuất bản 15 số, nhưng mình cũng đặt một ràng buộc rất rõ: mình sẽ không làm nếu mỗi tập không gắn với một lead magnet cụ thể. Không phải vì mọi thứ đều phải bán, mà vì mình không muốn tạo ra nội dung trôi đi rồi biến mất. Podcast cần gắn với một dòng giá trị dài hơi, chứ không chỉ là nơi mình nói ra suy nghĩ.
Trong công việc mentoring, mình sẽ có anti-goals rất rõ như:
Không bao giờ xếp lịch mentoring vào thứ Hai;
Không nhận lịch mentoring cho khách hàng lạ nếu họ không đưa câu hỏi cụ thể trong link đăng ký
Không nhận các buổi chia sẻ, trao đổi mà không có thù lao. Đây không phải là vấn đề tiền bạc, mà là vấn đề tâm thế. Khi mình không tôn trọng thời gian và năng lượng của chính mình, mình cũng đang dạy người khác làm điều tương tự.
Mình thường ví anti-goals như lan can trên đường đèo. Nó không quyết định mình đi đâu, nhưng nó quyết định mình sẽ không rơi xuống chỗ nào.
👉 Một câu hỏi hành động cho bạn, nếu bạn đang đọc đến đây:
Trong quá trình làm việc năm vừa rồi, điều gì khiến bạn mệt nhất, bực nhất, hoặc thấy “mình không muốn trả cái giá này thêm lần nào nữa”? Rất có thể, đó chính là anti-goal bạn cần viết ra.
Non-goals: nghệ thuật chủ động không làm
Người làm tri thức, làm sáng tạo, hay làm độc lập thường có một vấn đề dễ thương: quá nhiều ý tưởng tốt. Và chính vì thế, chúng ta rất dễ tự làm mình phân tán.
Có một khái niệm trong tâm lý học gọi là opportunity cost - cái giá của việc không chọn, hay còn gọi nhiều là chi phí cơ hội. Nhưng trên thực tế, ta hiếm khi cảm nhận được nó rõ ràng. Ta chỉ thấy cái mình làm, chứ không thấy cái mình đã hy sinh.
Vì vậy, năm nay mình viết ra rất rõ những non-goals. Những thứ mình chủ động không theo đuổi, dù biết là có thể làm được.
Ví dụ ngay đầu 2025, mình đã tham gia một 1 book camp để học về viết sách và cách phát hành một cuốn sách. Cả năm đó, mình bám đuổi với việc mình phải ra được một cuốn sách để giữ được lời quyết tâm với bản thân của đầu năm. Nhưng thực tế là mình không thể, vì mình vừa thiếu chất liệu để viết trong sách, vừa thiếu thời gian và nhiệt huyết cho phú. Nhưng cái suy nghĩ là “mình đã hứa phải viết sách mà mình lại không làm được” nó thật tệ và khiến mình bị ám ảnh và thấy thất bại.
Rút kinh nghiệm từ những lần như vậy, mình sẽ cân nhắc thật kỹ và chủ động chọn không làm việc gì đó ngay từ đầu năm. Ví dụ 2026 sẽ là mở thêm kênh mới (Youtube/LinkeIn) và cả viết sách nữa. Không phải vì mình đánh giá thấp những việc đó, mà vì mình biết: nếu làm, mình sẽ phải đánh đổi sự hiện diện và độ sâu của những thứ đang có.
Trong phim Into the Wild, nhân vật chính từng nói một câu rất nổi tiếng: “Happiness is only real when shared.” Nhưng sau này, khi xem lại, mình luôn nghĩ thêm một vế khác cho riêng mình: Focus is only real when you say no.
Non-goals giúp mình không bị lôi đi bởi chính những ý tưởng hào nhoáng của mình vào giữa năm- khi mệt, khi chán, hoặc khi một việc khó bắt đầu đòi hỏi mình phải ngồi lại với chính mình lâu hơn.
Khi nào thì thay đổi mục tiêu là hợp lý?
Như mình đã chia sẻ ở đầu bài, mình không tin vào việc “thề thốt” quá lớn với mục tiêu. Cuộc sống không vận hành theo kế hoạch năm, và con người cũng không phải một cỗ máy chạy đúng roadmap đã vẽ từ tháng Một.
Mục tiêu quan trọng, nhưng chúng không phải bất biến. Điều quan trọng hơn là: mình thay đổi mục tiêu vì lý do gì.
Có những thay đổi là cần thiết, thậm chí là lành mạnh. Nhưng cũng có những thay đổi chỉ là một cách tinh vi để né tránh.
Mình nhận ra rằng mỗi lần muốn thêm một mục tiêu mới, hay bỗng dưng thấy mục tiêu cũ “không còn hợp nữa”, mình cần dừng lại đủ lâu để đi qua một bộ lọc rất nghiêm ngặt. Với mình, bộ lọc đó gồm ba câu hỏi:
Câu hỏi 1: Hoàn cảnh sống của mình có thực sự thay đổi không?
Ví dụ, nếu bạn vừa có con, vừa chuyển sang chăm sóc người thân, hoặc vừa thay đổi cấu trúc công việc (từ full-time sang part-time, từ làm một mình sang có cộng sự), thì việc điều chỉnh mục tiêu là hợp lý. Mục tiêu cũ được đặt trong một bối cảnh đã không còn tồn tại, nên giữ nguyên nó đôi khi chỉ là tự làm khổ mình.
Nhưng nếu hoàn cảnh sống về cơ bản vẫn vậy: cùng lượng thời gian, cùng năng lượng, cùng trách nhiệm… thì rất có thể việc “muốn đổi mục tiêu” không đến từ hoàn cảnh, mà đến từ cảm giác mệt.
Câu hỏi 2: Mục tiêu mới này có thực sự quan trọng hơn những gì mình đang theo đuổi không?
Rất nhiều mục tiêu mới trông có vẻ hấp dẫn vì chúng mới. Chúng hứa hẹn cảm giác khởi đầu, cảm giác kiểm soát, cảm giác “làm lại cho đúng”. Ví dụ, khi một dự án đang đi vào giai đoạn khó cần đào sâu, cần kiên nhẫn, cần chấp nhận tiến chậm — thì ý tưởng mở thêm một kênh nội dung mới, một sản phẩm mới, hay đổi ngách… bỗng nhiên trở nên rất quyến rũ.
Không phải vì nó quan trọng hơn, mà vì nó ít khó hơn ở thời điểm hiện tại.
Nếu đặt mục tiêu mới bên cạnh mục tiêu cũ, và nhìn thẳng vào câu hỏi “cái nào quan trọng hơn cho hướng sống mình đã chọn?”, nhiều ý tưởng sẽ tự rơi rụng.
Câu hỏi 3: Mình sẵn sàng bỏ điều gì để tạo chỗ cho mục tiêu mới này?
Vì không có mục tiêu nào “đi kèm miễn phí”. Mỗi mục tiêu mới đều tiêu hao thời gian, năng lượng, sự chú ý, và thường là cả cảm xúc.
Nếu bạn muốn thêm một mục tiêu mà không thể chỉ ra rõ ràng thứ gì sẽ bị bỏ xuống: một dự án, một nhịp làm việc, một kỳ vọng… thì rất có thể bạn đang tự lừa mình rằng “mình sẽ xoay được”. Thực tế thì cơ thể và tâm trí không xoay giỏi đến thế. Mọi thứ luôn lâu hơn bạn tưởng rất nhiều.
Trong nhiều trường hợp, khi mình đi qua đủ ba câu hỏi này và trả lời thật lòng, mình nhận ra: mình không cần mục tiêu mới. Mình cần nghỉ, hoặc cần làm chậm, hoặc cần ở lại với một việc khó thêm một chút nữa.
Có một điểm thú vị mà nhiều nghiên cứu về hành vi chỉ ra: khi con người rơi vào trạng thái căng thẳng hoặc mất kiểm soát, não bộ rất hay tạo ra “mục tiêu mới” như một cách để lấy lại cảm giác chủ động. Nghe thì giống phát triển bản thân, nhưng thực chất đó chỉ là một dạng trì hoãn được ngụy trang rất khéo.
Thay vì hỏi “mình có nên đổi mục tiêu không?”, đôi khi câu hỏi thật sự cần hỏi là:
Mình đang né điều gì?
Mình đang sợ bước nào tiếp theo?
Với solopreneur, khả năng phân biệt giữa điều chỉnh chiến lược và chạy trốn tinh vi là một kỹ năng sống còn. Không ai đứng ngoài nhắc bạn khi bạn tự bẻ lái. Và không ai chịu hậu quả thay bạn nếu bạn liên tục rẽ hướng chỉ vì không muốn ở lại với một đoạn đường khó.
Vì thế, với mình, thay đổi mục tiêu không phải là dấu hiệu của yếu kém. Nhưng chỉ những thay đổi đi qua đủ ba câu hỏi trên mới là thay đổi đáng tin. Còn lại, mình học cách… không vội tin chính mình trong những lúc mệt.
Mục tiêu không gắn với hành động thì chỉ là hy vọng đẹp
Điều cuối cùng, và có lẽ là quan trọng nhất: mục tiêu chỉ có ý nghĩa nếu nó thay đổi lịch sống hằng ngày của bạn.
Nếu podcast là mục tiêu, thì trong tuần mình phải có thời gian cho research, ghi âm, biên tập.
Nếu muốn đạt mục tiêu doanh thu, thì phải rất rõ mình đang duy trì dòng giá trị nào, cho ai, bằng cách gì.
Nếu sức khỏe là mục tiêu, thì lịch làm việc phải chừa chỗ cho vận động, chứ không phải chỉ làm “khi rảnh”.
Mình đã từng đặt rất nhiều mục tiêu hay, nhưng không sống khác đi. Và mình học được rằng: khi hành vi không đổi, mục tiêu chỉ là một lời tự an ủi tinh tế hơn.
Và cũng chính ở đây, mình muốn nói thêm một điều nữa: không phải lúc nào việc mục tiêu không dẫn tới hành động cũng đồng nghĩa với thiếu kỷ luật hay thiếu quyết tâm. Rất nhiều khi, nó chỉ đơn giản cho thấy mục tiêu đó không thực sự khớp với đời sống mình đang sống: về thời gian, năng lượng, hoặc vai trò mình đang gánh.
Mark Manson (tác giả cuốn “Nghệ thuật tinh tế của việc đếch quan tâm”) từng viết rằng chúng ta rất kém trong việc dự đoán: mình sẽ thích điều gì, mình chịu được cái giá nào, và mình thực sự muốn sống ra sao khi mục tiêu bắt đầu “ăn” vào đời sống thường ngày. Vì vậy, việc một mục tiêu không được thực thi đến cùng đôi khi không phải là thất bại, mà là dữ liệu.
Dữ liệu cho thấy: có thể mục tiêu đó đúng về lý trí, nhưng sai về nhịp.
Hoặc đúng với một phiên bản cũ của mình, nhưng không còn đúng với bối cảnh hiện tại.
Hoặc đúng về hướng đi, nhưng sai về cách tiếp cận.
Thay vì chỉ hỏi “vì sao mình không làm?”, mình học cách hỏi thêm một câu khác là “Nếu mình không làm, thì điều đó đang nói gì về mình lúc này?”
Có những mục tiêu không thành, nhưng nhờ đó mình hiểu rõ hơn ranh giới của mình.
Có những mục tiêu dang dở, nhưng giúp mình điều chỉnh lại cách sống cho những mục tiêu sau đó.
Và cũng có những mục tiêu mình chủ động buông, không phải vì yếu, mà vì đã đủ tỉnh để không tiếp tục theo đuổi một thứ không còn phục vụ.
Với mình, điều đáng tiếc nhất không phải là không đạt mục tiêu đầu năm.
Mà là không chịu nhìn thẳng vào những gì mình đã học được từ việc không đạt đó.
AI BOT HỖ TRỢ THIẾT LẬP MỤC TIÊU VỚI SMART GOALS - ANI GOALS - NON GOALS
Mình chia sẻ những dòng này không phải để ai đó áp dụng y nguyên. Mỗi người có một nhịp sống, một giai đoạn, một hệ ưu tiên khác nhau.
Nhưng nếu có một câu hỏi mình muốn để lại, thì đó là:
Năm tới, bạn muốn tiến về phía trước theo cách nào, và bạn sẵn sàng không làm những gì để giữ mình nguyên vẹn trên hành trình đó?
Bài tập dưới đây được xây dựng để giúp bạn thiết lập SMART Goals, Anti-Goals và Non-Goals của mình với 7 khía cạnh:
Sản phẩm & Doanh thu
Nội dung & Thương hiệu
Thời gian & Nhịp điệu
Sức khoẻ & Năng lượng
Tâm trí & Cảm xúc
Mối quan hệ & Xã hội
Bản sắc & Định vị
Cách sử dụng AI Bot Goal Setting này:
🤖 Bấm vào link này, bạn sẽ cần đăng nhập tài khoản Google để sử dụng.
Bấm vào các mục trong 7 khía cạnh trên. Bạn sẽ thấy từng mục có các ô để điền theo framework
Lưu lại tự động. Dù bạn đang điền dở, tắt máy hay đổi thiết bị khác, bạn chỉ cần đăng nhập đúng tài khoản đã dùng, mở lại link bot thì nội dung bạn đã điền sẽ vẫn được lưu lại tự động (cơ chế lưu trữ Cloud).
Hy vọng bạn sẽ tìm thấy sự thú vị và hữu ích ở đây.
Đôi khi, trưởng thành không nằm ở việc đặt mục tiêu lớn hơn, mà ở việc dám sống vừa với mình hơn.
Happy New Year, 2026!